Doesburg staat stil bij slachtoffers van de Holocaust

0219275_Struikelstenen.jpg
.

DOESBURG – Op 1 november 2005 riep Kofi Annan, toenmalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de bevrijdingsdatum van Auschwitz, 27 januari 1945, uit tot een dag van herdenking: The Holocaust Memorial Day. Wereldwijd worden dan de slachtoffers herdacht van de Holocaust en van andere genocides. Het 4 en 5 Mei Comité Doesburg besteedt aandacht aan deze dag door een bloemstuk te plaatsen bij de gedenkplaat aan de voormalige synagoge en kaarsen te branden bij de struikelstenen in de stad.

Auschwitz is uitgegroeid tot universeel symbool voor de massavernietiging van onschuldige burgers. De Holocaust is de systematische, industriële moord op ruim 6 miljoen Europeanen, voornamelijk Joden, Roma en Sinti. De rassenwetten van Neurenberg (1935) verklaarden deze bevolkingsgroepen tot minderwaardige burgers, van wie burgerrechten moesten worden ontnomen en die buitengesloten moesten worden. Dat alles enkel en alleen om wie ze waren.
Auschwitz was het grootste vernietigingskamp en werd symbool voor de barbaarse opvattingen en methoden van Hitler-Duitsland. Verantwoordelijke leidinggevenden en medewerkers voor wat daar (en in de andere Nazikampen) is gebeurd, zijn na de oorlog lang nagejaagd, aangehouden en berecht. En af en toe wordt zelfs nu nog een hoogbejaarde voor zijn of haar medeplichtigheid aan die gruwel aangeklaagd, na jarenlang ‘onzichtbaar’ te zijn geweest.

Nabestaande families

Vrijwel elke Joodse, Roma- of Sinti-familie kent het gemis van in de kampen vermoorde of ‘in Oost-Europa verdwenen’ familieleden. Overlevenden wisten niet of zij blij moesten zijn dat ze nog leefden of dat ze zich schuldig moesten voelen ten opzichte van allen die het niet hadden overleefd. En dan een nieuw leven opbouwen…
Opgroeien in zo’n beschadigde familie tekent mensen en de pijn wordt doorgegeven. En hoe groeide je op zonder familie, als oorlogswees in een pleeggezin? Drie generaties later is de pijn nog steeds aanwezig zo blijkt telkens weer.

Blijven herdenken

Vaak wordt gevraagd wat eigenlijk het nut is van het herdenken van de Holocaust. Het antwoord kan kort zijn: het kan zomaar weer gebeuren. Door te herdenken blijven we beseffen wat het gevolg kan zijn van uitsluiting van bepaalde groepen. Nationalisme is de voedingsbodem voor uitsluiting. Chauvinisme, zelfingenomenheid, onverschilligheid en superioriteitsgevoel de mest. Wie het nieuws een beetje volgt en goed om zich heen kijkt, ziet dat er heel veel uitsluiting plaatsvindt, niet alleen in verre landen, maar ook dichterbij. Dat niet te willen is de boodschap: Nooit meer Auschwitz.

In Doesburg

Het 4-5 mei comité Doesburg besteedt aandacht aan de Internationale Herdenkingsdag door op 27 januari een bloemstuk te plaatsen bij de gedenkplaat aan de voormalige synagoge en kaarsen te branden bij de struikelstenen die op 3 mei 2009 in de stad zijn geplaatst. Struikelstenen zijn koperen plaatjes die zijn opgenomen in de stoepen voor de huizen waar de Joden woonden die zijn gedeporteerd en vermoord. Op de struikelsteen staan naam, geboortejaar en tenslotte het jaar waarin en de plaats waar de betreffende persoon is vermoord.

Tekst: Lo Cohen