Retrospectief: Het gat van Spankeren

0208884_Viscose_afvalput_Akzo_in_Spankeren_-_oktober_1965.jpg
.

Retrospectief: Het gat van Spankeren

We zien hier een foto uit oktober 1965. Een vrachtwagen giet een lading viscose-afval in een stortgat bij Spankeren. De smurrie was afkomstig van de Enka-fabriek in Arnhem. Viscose is een vezel die op chemische wijze wordt gewonnen uit het op zich zuiver plantaardige cellulose. Het logo van Enka (Nederlandse Kunstoffenfabriek, afgekort NK, en uitgesproken als enka) bestond dan ook uit twee bomen.

Cellulose wordt in de vorm van celstof uit het hout van beuken, pijnbomen, sparren of eucalyptus gewonnen. Door de toevoeging van chemicaliën verandert die celstof in een taaie, stroperige massa; viscose. De massa wordt met behulp van een speciaal spinproces door de gaatjes van een spindop geperst om zo draden te spinnen. Deze kunnen worden geverfd en verwerkt tot stof. Voor het productieproces werd al in 1855 octrooi verleend.

Viscose draagt net zo prettig als katoen, terwijl de stof zachter en soepeler is en zijdeachtig aanvoelt. Aan die laatste eigenschap dankt de vezel de bijnaam ‘kunstzijde’. Het materiaal is ook erg absorberend en wordt daarom gebruikt om de bekende gele schoonmaakdoekjes en sponzen mee te maken. Enka werd overgenomen door Akzo, maar in 2002 werd de laatste productiefabriek in Ede gesloten. Viscose wordt nu alleen nog in het buitenland geproduceerd.

Het productieproces levert afval op, een soort pulp. En dat werd dus sinds 1964 in Spankeren gestort omdat de stortplaats in Oosterbeek vol was. Daarvoor was buiten het dorp, nabij De Kievit, een stuk bos gekapt, eigendom van de heer Wurfbain van de Gelderse Toren. Er werd een gat van 10 meter diep gegraven en met de uitkomende grond werd een wal om het geheel gemaakt. Ondanks zorgen bij de bevolking en de Rhedense gemeenteraad was het volgens Enka en de provincie volstrekt ongevaarlijk spul… Een aantal jaren reden de vrachtwagens af en aan en werd naar schatting 55.000 kuub gestort.

Een Gelders onderzoek, jaren na sluiting en afsluiting met een laag zand, leverde in 2006 als resultaat op dat de ondergrond inmiddels ernstig verontreinigd met zink en barium blijkt, maar dat er geen gevaar voor het grondwater bestaat. Lekker laten liggen dus?

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.