Home / Doesburg-Regiobode / Orgelbouwer in Drempt bouwt wat hij leuk vindt

Orgelbouwer in Drempt bouwt wat hij leuk vindt

DREMPT – Peter Hoogerheide uit Drempt heeft een bijzondere hobby: hij bouwt kleine orgels. Sinds 1974 heeft hij er verschillende gemaakt. “Als een orgel af is, dan zet ik hem in een kerk en dan komt er een goede organist die er een concertje op speelt. Dat is het mooiste.”

Het orgel met de kersenhouten omlijsting is het eerste wat de aandacht trekt in de woonkamer van Peter Hoogerheide en zijn vrouw. De houten toetsen en de registers aan de zijkant, die je al naar gelang uit en in kunt schuiven, lonken uitnodigend. “Probeer hem maar even hoor”, zegt Hoogerheide terwijl hij het orgel aanzet en zelf naar de keuken loopt om koffie in te schenken.
“Ik heb dit orgel in drie jaar gebouwd’, vertelt Hoogerheide even later. “Hij heeft zeven stemmen. Veel metalen pijpen heb ik tweedehands gekocht en aangepast. Ik speel erop en mijn vrouw ook. Zij zit in een koor en ze gebruikt het orgel om verschillende partijen te oefenen.”

Portatieven

Hoogerheide werd in 1948 geboren op Texel. Bij hem thuis stond een harmonium, een instrument dat wordt aangedreven door zuigwindtechniek. Toen hij op de muziekschool bij algemene muzikale vorming een instrument moest kiezen, kon het niet anders of hij koos het orgel. “Het instrument fascineerde me, en dan met name het kerkorgel. De klank van het harmonium was oké, maar het kerkorgel was toch wel héél mooi.”
Toen Hoogerheide ging studeren en naar het vasteland vertrok, liet hij met het eiland ook het orgel achter. Jaren later – het was inmiddels halverwege de zeventiger jaren – ontmoette hij iemand die een orgel had gebouwd. “Het was een ontzettend krakkemikkig geval, maar je kon erop spelen en de klank was mooi.” Toen dacht Hoogerheide: als hij dat kan, kan ik het ook. “Vroeger had ik al weleens geëxperimenteerd met het maken van een blokfluitje van pvc-buizen.” Hij ging aan de slag en maakte zijn eerste orgel ook van pvc-buizen. Daarna maakte hij twee portatieven, dat zijn kleine draagbare orgels die je met de rechterhand kunt bespelen. De linkerhand zorgt voor de noodzakelijke lucht door het bedienen van een blaasbalg. “Kijk, dit was mijn eerste orgel”, vertelt Hoogerheide terwijl hij een foto laat zien in een oud boek. “Het klonk heel leuk.”
“Inmiddels was ik lid geworden van het Bouwerskontakt van de Vereniging Huismuziek. Hierdoor kwam ik in contact met andere bouwers van muziekinstrumenten”

In 1985 begon de Texelaar met het bouwen van zijn eerste kistorgel, dat is een klein pijporgel dat de vorm heeft van een kist. Dat bouwen deed hij hobbymatig, naast een baan bij een ingenieursbureau. “Ik heb altijd wel een werkplaatsje gehad. En door mijn baan had ik een tekentafel. Toen heb ik ook voor het eerst een serieus ontwerp gemaakt. Ja, ik ontwerp alles zelf. Het moet technisch goed in elkaar zitten. Er zit aerodynamica in een orgel en mechanica. Dat moet allemaal goed in elkaar passen zonder dat je allerlei problemen krijgt. En als je daarna aan de slag gaat en je ontwerp ziet groeien … Dat is echt heel mooi.”

Doesburg

Via wat omzwervingen komt Hoogerheide eind jaren tachtig in Doesburg terecht. Hij koopt een groot pand, gaat verbouwen en krijgt kinderen. Inmiddels werkt hij bij Akzo Nobel. Zijn hobby komt op een lager pitje, maar dooft niet uit. Inmiddels heeft hij de nodige contacten in de orgelwereld. Zijn eerste kistorgel is af en er blijkt interesse voor te zijn. Het gaat naar een familie in de buurt van Gouda. Hoogerheide laat een website bouwen en krijgt zelfs contact met een organist in Zwitserland. Bouwen in opdracht doet hij niet. “Het ontwerpen en bouwen is een proces van jaren. Ik bouw wat ik leuk vind en niet volgens de wensen van wie dan ook.”
Sinds 2004 wonen Hoogerheide en zijn vrouw in een voormalig boerderijtje in Drempt. De kinderen zijn uitgevlogen en het echtpaar is gepensioneerd. Aan het huis vast zit een werkplaats. Daar bouwt Hoogerheide inmiddels weer aan een kistorgel. Hij doet het nog met veel plezier. “Tijdens het bouwen test ik al de windvoorziening, ik kijk hoe de karakteristiek is en of hij gelijkmatig klinkt. Als het pijpwerk erin zit en ik hoor de eerste klank, dat is toch wel een mooi moment. Maar het mooiste vind ik het als ik hem ergens in een kerk zet en er dan een goede organist een klein concertje op speelt.”

De orgelbouwer heeft vorig jaar een plekje gekregen in het boek Man & Werkplaats waarin prachtige foto’s staan van mannen ‘met twee rechterhanden’. ‘s Zomers is hij gemiddeld een uur of acht per week met zijn hobby bezig. Hij is dan verder druk met het onderhoud van het huis, de tuin en de boomgaard. In de winter heeft hij wat meer tijd, en nu helemaal. Voordat corona Nederland lamlegde, gaf hij cursussen orgels bouwen. Dat ligt nu stil. Hij hoopt in 2022 weer met een cursus te kunnen beginnen. Ook hoopt hij weer op een orgeldag waar orgelbouwers hun nieuwe instrumenten kunnen presenteren. In 2016 was er nog een dergelijke dag in de dorpskerk in Hoog-Keppel. Opnames hiervan zijn online terug te zien via tinyurl.com/orgeldaghoog-keppel.
Ja, het is nu een ‘stille tijd’ door corona, maar voor Hoogerheide heeft het ook een voordeel: “Ik heb nu alle tijd om aan mijn nieuwste kistorgel te bouwen.”

werkplaatsvoororgelbouw.nl

Foto: Fotografie Otto Kalkhoven / Man & Werkplaats

Lees ook

Erepenning Doesburg voor echtpaar Van Blokland

DOESBURG – Rokus en Marian van Blokland-Kuperus kregen woensdag 24 februari uit handen van burgemeester …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.