Home / Alle-Regiobode / Retrospectief: Eerbeekse Beek levensader voor dorp

Retrospectief: Eerbeekse Beek levensader voor dorp

Op de Veluwe komen veel beken voor. Eigenlijk zijn het meestal sprengen, dus gegraven waterlopen. Dankzij de aanwezigheid van het water konden vroeger de papiermakers zich ondermeer vestigen in Eerbeek, Loenen en Beekbergen. De dorpen Eerbeek en Loenen hebben hun bloeiende papierindustrie te danken aan deze beken. Beide dorpen telden vroeger eenzelfde aantal papiermolens, maar in Loenen werden deze bedrijfjes niet uitgebreid tot grote bedrijven zoals dat wel in Eerbeek het geval was.
In beide dorpen stroomt de beek nog als een levensader door de woongemeenschap. In Beekbergen is de papierindustrie geheel verloren gegaan. De beek is nog wel een sieraad voor het dorp. Loenen heeft ook nog een prachtige Molenbeek.
De Eerbeekse beek heeft haar oorsprong hoog in de bossen en stroomt dan midden door het dorp Eerbeek (zie foto) onder het Apeldoornsch Kanaal via Voorsttonden naar de IJssel. Men neemt aan dat de beek vroeger een natuurlijk stroompje is gewest. Het begin moet gezocht worden in het bosgebied De Imosch nabij het Jachthuis. Nog altijd stroomt de Eerbeekse beek door het dorp. Een groot bord bij De Hoop meldt: ‘De Eerbeekse Beek, basis voor de papierindustrie en oorsprong van het dorp Eerbeek’.
De beken hebben eeuwenlang mild, helder water aangevoerd dat uitstekend geschikt was voor de productie van papier. Vaak was echter de toevoer te weinig en moesten de molenaars/papiermakers gedwongen stoppen met de produktie. Er kwam in de zeventiende eeuw duidelijk behoefte aan meer water om de molen regelmatig te kunnen draaien. Men kwam op het idee om meer waterbronnen aan te boren, Er werden nieuwe beken gegraven. Vaak werd de nieuw beek hoger opgeleid om meer verval te krijgen. Hoe dieper het water moest vallen hoe meer energie het opleverde.
De molenaars moesten soms toch genoegen nemen met minder aanvoer. Om dit op te vangen werd bij verschillende molens een vijver, een zogenaamde wiërd aangelegd. Soms werd een wijziging in de loop van de beek aangebracht dat ten kostte ging van anderen.
De papiermolens waren vaak eigendom van de adel die geld bezaten om hierin te investeren. Het bleek weldra dat de eigenaren weinig konden verdienen aan de verhuur. Ze gingen over tot verkoop aan de pachters. De Nieuwe Molen is echter nooit verkocht, deze bleef horen bij Huis te Eerbeek.

Lees ook

Zonnebloem Eerbeek/Hall weer op pad

EERBEEK – Op donderdag 10 september konden zes gasten en zeven vrijwilligers van de Zonnebloem …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.