Home / Doesburg-Regiobode / Gedichtenbundeltje brengt ‘vergeten’ verzetsman aan het licht

Gedichtenbundeltje brengt ‘vergeten’ verzetsman aan het licht

DOESBURG – Aan de hand van een mapje met gedichten, gepubliceerd in de Tweede Wereldoorloog, stuitten de historici van HetHuisDoesburg op het bijzondere verhaal van Jaap Sickenga. Een lange zoektocht bracht hen op het spoor van deze verzetsman.

In april 2014 hield HetHuisDoesburg in de hal van het Doesburgse Stadhuis een eigen variant van Tussen Kunst en Kitsch, waarbij voorwerpen uit de Tweede Wereldoorlog centraal stonden. Experts Davy Kastelein en Casper van den Bergh kregen verschillende voorwerpen te zien, waaronder een Canadese veldkijker, gevonden in de Doesburgse batterijen, een gasmasker, postzegels en verschillende kindertekeningen. Veel aandacht was er die dag voor een mapje met gedichten uit 1944. De Doesburgse Hans Mulié had dat met nog andere documenten en voorwerpen uit de oorlog aangetroffen bij het uitruimen van het ouderlijk huis.
Het is een heel eenvoudig mapje met op de omslag het stempel van de gekroonde Nederlandse Leeuw met de tekst ‘Den Vaderlant Ghetrouwe’. In het mapje, gedateerd op februari 1944, zijn twaalf vloeipapiertjes geniet met vijftien bekende en onbekende gedichten. Het mapje bevat onder andere werk van J. Greshoff, Melis Stoke, Jan Campert en Ida Gerhardt, evenals enkele ongesigneerde gedichten, waaronder ‘Aan T.’ en ‘Tusschen muur en geweerloop’. Het mapje is voorzien van de tekst ‘Deze bundel moderne ‘geuzenliederen’ werd samengesteld en gedrukt door ondergedoken studenten met het doel de opbrengst ervan te doen toekomen aan onze Nederlandsche geheime organisaties. Het meerendeel dezer gedichten werd in concentratiekamp en gevangenis gemaakt.’
Kastelein en Van den Bergh waren verrast en noemden het een bijzondere vondst. Een derde expert, Jean Kreunen van het toenmalig Achterhoeks Museum 1940 – 1945, heeft Mulié later meer informatie verstrekt over andere documenten en voorwerpen. Mulié gaf het in bruikleen aan het kleine museum Collectie ’40 – ’45 Beekbergen. Ondertussen bleef de herkomst van het mapje een vraagteken.

Het mapje bleef sindsdien rondspoken in het geheugen van de mensen van HetHuisDoesburg, in afwachting van een geschikt moment om iets met deze liederen te doen. Toen in het voorjaar van 2019 de voorbereidingen voor de viering van 75 jaar Vrijheid startten, kwam het onderwerp weer op tafel.
Nieuw onderzoek wees uit dat er in de Tweede Wereldoorlog verschillende gedrukte Geuzenliedboeken waren verschenen, echter allemaal in boekvorm. In de literatuur werd ook het gestencilde mapje met naam en toenaam genoemd. Het bleek een eenmalige uitgave, wat de uniciteit extra onderstreept.
HetHuisDoesburg legde de gedichtenbundel voor aan de Doesburgse musicus Zwaan Stam met de vraag ‘wat kunnen we hiermee in het kader van 75 Jaar Vrijheid?’ De tekst van het gedicht Aan T zou perfect passen bij de stadsvertelling over Freek Somsen. Stam componeerde muziek bij het gedicht, die bij de stadsvertelling in september 2019 werd uitgevoerd. Dit optreden is terug te zien op het YouTube-kanaal van DoesburgTV, onder de titel ‘Eerbetoon aan een man van verzet’.

Ondertussen bleven de medewerkers van HetHuisDoesburg nieuwsgierig naar de herkomst en het ontstaan van de bundel en zij brachten een bezoek aan René Broere van de Collectie ’40 -’45 Beekbergen. Zo begon een hernieuwde zoektocht, waarbij het verhaal van verzetsman Jaap Sickenga werd opgespoord.
Het gedicht ’Tusschen muur en geweerloop’ is geschreven op 6 mei 1942 door Jacob Sickenga (Jaap), die is geboren op 14 juli 1918. Jaap studeerde enige tijd in Wageningen en besloot daarna Nederlandse taal- en letterkunde te gaan studeren. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, sloot hij zich al snel aan bij het verzet, net als zijn jongere zus Antoinette. Jaap woonde in een kamer achter de garage naast het ouderlijk huis. Vanaf die zolder zond hij in het voorjaar 1941 samen met een vriend berichten naar Londen. Het tweetal werd door de Gestapo gearresteerd en naar de Scheveningse gevangenis overgebracht. Ook Jaaps ouders en verloofde Trudi Pot, aan wie het gedicht Aan T. is opgedragen, werden enkele dagen vastgezet.
Jaap is eind maar 1942 vanuit Scheveningen naar Maastricht gebracht, waar hij in april 1942 werd berecht en ter dood veroordeeld. Het vonnis werd in de vroege ochtend van 11 mei 1942 in Sachsenhausen bij Berlijn voltrokken.

Lees ook

Bronckhorst zoekt jeugdburgemeester

REGIO – De gemeente Bronckhorst roept kinderen uit groep 7 van de basisschool op zich …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.