Home / Doesburg-Regiobode / De Doesburgse kermis in vroeger tijden

De Doesburgse kermis in vroeger tijden

DOESBURG – Dat de kermis in Doesburg al vele jaren oud is, weten de meeste mensen wel. Hoe het er in vroeger tijden aan toe ging, is minder bekend. Edy Riewald vond in de archieven van Delpher kranten van 1928 een artikel over de kermis.

Als ’t Kermis is……
Dan komt de neiging om de bloemetjes eens buiten te zetten, om plezier te maken en zich los van de dagelijkse zorgen over te geven aan kinderlijk amusement, bij een groot deel van de plaatselijke bevolking boven. Dan wordt er geschertst en gelachen, gedanst en gezongen en gedronken. En veelal op een wijze, die nu niet dadelijk zou vermoeden dat de kermissen oorspronkelijk een religieuzen ondergrond hebben. Toch is dat zo. De kermis (kerkmis) was in vervlogen eeuwen zuiver een wijdingsfeest, doch is in den loop van den tijd tot openbare vermakelijkheid geworden.

Omstreeks de 14e eeuw ontwikkelde zich het toneel voornamelijk in Frankrijk. Het toneel in die dagen was te beschouwen als een hulpmiddel der kerk, dat ontstond door de behoefte om aan de kinderlijke verbeelding der onontwikkelde gemeente door aanschouwelijk onderwijs tegemoet te komen.
Reeds in de 11e eeuw begon de geestelijkheid fragmenten uit het Bijbelverhaal, vooral uit de geschiedenis van Jezus en uit de legenden der Heiligen, te vertonen. Zulke vertoningen hadden in de regel plaats op hoge kerkelijke feestdagen;men noemde ze mysterie, later ook mirakelspelen.
Uit de karakterspelen hebben wij dan onze hedendaagse kermis overgehouden, de veel gesmade , veel bestreden Kermis, die mag, men de” Tuchtunie” geloven, zoveel morele gevaren in zich draagt, dat zij haar eigen dood binnen niet te lange tijd zal sterven. Hoe dit zij, te Doesburg lijkt het er op ’t ogenblik nog niet erg op, dat het die kant zal uitgaan.
Daar is de kermis nog in volle fleur door jong en oud meegevierd en….wij geloven, dat deze dagen van vrolijkheid de zedelijke belangen der Doesburgers nog niet in de grond geschokt hebben. Er is hier bewezen, dat men ook binnen de perken vreugde in het leven kan scheppen.
De stad bood deze dagen een aanblik van ieder jaar. In ’t centrum , rond de statige kerk, die in verheven rust neerzag op het gewoel aan haar voet, en langs de hoofdstraten waren ze weer opgeslagen, de kramen en disschen, de luchtige gebouwtjes van allerlei aard, waarbinnen, volgens de bescheiden aankondigingen, de grootste wereldwonderen voor een simpel kwartje te aanschouwen vielen. Daar werd onder een wit laken een deel van een juffrouw aan ‘t publiek gepresenteerd, terwijl het andere deel van die dame , nl. haar hoofd, blijkens de welsprekende met Frans doorspekte oratie van de ‘spullebaas’ in het Maharadjacostuum , in de tent in een soort aquarium ronddobberde. Nog meer mysteries was het“theater” rijk, en dus was het geen wonder , dat, deze sensatie van de dag de belangstelling van het griezelgrage publiek had.
Ten bewijze, dat het op het podium gesleepte lichaam ‘echt’ was, mocht een jongeman uit de omstanders de juffrouw (doch niet dan na een hartige waarschuwing, die het publiek deed gieren), in de knie knijpen. De jongeling kweet zich met de nodige ernst van die taak en ’t resultaat scheen alleszins bevredigend. Naast dit als ‘attractie’ bedoelde etablissement, ratelde de ‘rupsbaan’. De aantrekkelijkheid van dit soort carrousel was vooral dat tijdens het ronddraaien de wagentjes plotseling door een groot scherm overdekt werden, naar welke gebeurtenis, begrijpelijk de jeugd, die zich hier paarsgewijs kwam vermaken, met smart telkens uitkeek. Een hartelijk gelag als het doek wat onverwacht vlug opging, duidde dan steevast op zekere ‘verrassing’.
Zweef- en draaimolens en de ‘elektrische stoomcaroussel’ hadden evenmin te klagen.

De techniek, die ook het kermisbedrijf steeds meer mechaniseert , zorgt bijna ieder jaar voor iets nieuws. Nog niet eerder zagen wij hier bijv. het ‘vliegtuigbommenspel’. Een aantal vliegtuigjes cirkelt boven genummerde kaarten. Voor een dubbeltje mag men op een knop drukken. Gebeurt dit dan laat het gelijk genummerde machientje een puntige bom vallen. De kunst was nu, de bom te doen neerkomen op het blad papier. Lukte dit dan had men een grote doos chocolade verdiend. Verschillenden hadden hun geluk al beproefd, toen zaterdagavond een jonge buitenman zich een weg door de omstanders baande, met een gezicht van: dat zaakje zal ik wel eens even opknappen! Hij knapte het op. Reeds de eerste bom was een voltreffer. Met een minzaam lachje reikte de juffrouw een doos chocolade over. Doch toen het tweede, derde en vierde schot eveneens doel troffen werd de glimlach wat gedwongen. Even verwijderde het jongmens zich. Het bleek dat hij ruggespraak met zijn familie die op enige afstand stond te wachten, had gehouden en de dozen in de kinderwagen had gedeponeerd. Toen kwam hij terug. De strohoed op de netjes aan elkaar geplakte haren werd nog meer op één oor gezet, en direct daarop nam het spel weer een aanvang. Met onfeilbare zekerheid verrichtte deze bommenwerper zijn werk. Zuiver daalden de projectielen neer om precies te blijven steken in het winnende nummer. Grote verwondering onder het publiek, dat almaar aan groeide. Een tweede arm vol dozen kon de gnuivende winnaar met moeite door de dichte rijen belangstellenden in veiligheid brengen. De enthousiaste familieschaar , met volle mond de chocola genietend, offerde gaarne dubbeltjes. “Daar heb je hem al weer” werd er geroepen. Inderdaad, de bommenwerper had zijn plaats aan knopje zes ten derde male ingenomen. En het verhaal wordt eentonig – het ging bijna zonder uitzondering weer van een leien dakje. De vierde maal verscheen hij niet meer. Hij oordeelde het na al die lucratieve overwinningen blijkbaar welletjes; misschien ook was er in de kinderwagen geen plaats meer of had de man in een opwelling van edelmoedigheid bedacht, “ dat die mensen daar ook voor hun brood stonden”. ’t Publiek verspreidde zich toen lachend weer; het had een kleine sensatie gehad.

Lees ook

Activiteiten bij Protestantse kerk in Drempt en Hoog-Keppel

HOOG-KEPPEL/DREMPT – Sinds juli zijn er elke zondag weer kerkdiensten in de Protestantse kerken in …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.