Home / Doesburg / Doesburg 1944: Moord uit angst voor verraad

Doesburg 1944: Moord uit angst voor verraad

DOESBURG – Een briefje aan Herman Riewald van het 40-45 Museum in Doesburg: ‘Onlangs heb ik u per telefoon gesproken over de gebeurtenissen in november 1944 in Doesburg van mijn vader. Met mijn vader is afgesproken dat dit verhaal bekend mag worden na zijn dood. Dat is nu. Getekend: Marco van Schaik.’

Edy Riewald, broer van de museum-eigenaar, was geïntegreerd door het verhaal en deed navraag naar het onderstaande de onderstaande gebeurtenis in Doesburg, waarbij een verraadster door een verzetsman – Lau van Schaik – zou zijn vermoord. "Het verhaal is zelfs voor het stadsarchief nieuw en ik heb het nagetrokken bij oudere mensen in Doesburg", laat Edy Riewald weten. "Ook Van Peterson, de voormalig stadsarchivaris, kende het verhaal niet, maar denkt wel dat het waar is."
De gegevens verder natrekken is voor ons dan ook niet mogelijk. Het is één van de mysteries uit de Tweede Wereldoorlog, maar we vonden het interessant genoeg om te publiceren.

Ries van Schaik was verzetsleider in de oorlogsjaren. In hun huis werd regelmatig voedsel verzameld vooronderduikers en joden. Met het Rode Kruis als dekmantel reisde hij regelmatig door de Achterhoek voor overleg met diverse verzetsgroepen. Tijdens een van deze reizen voor het Rode kruis heeft zijn zoon uit angst voor verraad een moord op een NSN- vrouw gepleegd. In zijn memoires schrijft hij erover.

Fragment uit memoires van Lau van Schaik

“Het was eind november 1944. Na de landingen rond Arnhem op 17 september waren er vluchtelingen uit die stad ook in Doesburg neergestreken. En iedereen werd gevraagd om onderdak te verlenen. Zo kregen wij een jonge vrouw in huis die in de logeerkamer werd gelegerd. Vader had navraag laten doen of ze wel ‘goed‘ was, met het oog op bepaalde activiteiten in en rond ons huis. Nou, het leek wel goed, maar toch… ze moest maar niet te veel in vertrouwen worden genomen. Ze had iets vreemds… Nou was ze natuurlijk uit haar vertrouwde omgeving gevluchte en ze had haar huis achter moeten laten en ze had alleen nog maar een koffer met kleren.

Maar toen, op een keer dat ik alleen thuis was, vader was een paar dagen voor ’het Rode Kruis‘ weg en moeder was mee en Ries was waarschijnlijk in Zutphen, toen kwam onze huisarts, dokter Pieters: “Waar is je vader?” Nou, die was weg, ik was alleen thuis. “ Ja, maar die meid is hartstikke fout en die wil naar de SD in Doetinchem. En daar mag ze onder geen voorwaarde naar toe! Als die meid gaat praten gaan we d’r allemaal aan. Dat gaat martelingen en mensenlevens kosten!”
Nou ja, ik had haar nog niet gezien, ze was naar ‘een kennis’ die ergens anders in de stad een onderkomen had. “En kun je je vader waarschuwen?” Nou nee, hij was met moeder voor ‘het Rode Kruis’ op stap, maar waarheen…? De dokter in paniek weg, andere mensen waarschuwen. Tegen de avond kwam onze gast thuis. (Ik kan mezelf niet meer herinneren hoe ze heette!). We zaten samen te eten en toen zei ze dat ze die avond nog naar een vriendin in Drempt (en dat is richting Doetinchem!) wilde. Ik reageerde, dat ik toch nog melk moest halen en dat ik dan tot bij het kerkje van Drempt met haar mee zou fietsen. Dat vond ze goed. En daar gingen wij dan tegen half zeven, in het pikkedonker de Kraakselaan uit, tussen de wallen door. Ongeveer tegenover de afslag naar Achter-Drempt was het fietspad overhoop omdat daar een paar bommen onder tegen de dijk waren gevallen. Ik zei: "Stop even, mijn band is veel te zacht.” Wij stopten en toen zij beide fietsen vast hield, pakte ik mijn pomp uit de fietstas, liep achter haar om en sloeg haar met de fietspomp in de nek. Zij zakte meteen in elkaar, de fietsen donderden om en ik deed een jute zak om haar hoofd, stopte daar een stuk of vijf tegels uit het opgebroken fietspad bij in en bond dat met een stuk touw om haar nek en haar middel goed vast. En toen sleepte is haar naar een diep bomgat onder aan de dijk, waarin zij onder water verdween. Ik ging onmiddellijk met beide fietsen terug tot bij de wallen en heb toen haar fiets aan de kant van de tramrails in de stadsgracht gereden. Toen ben ik meteen naar huis gegaan.
Daarna kan ik me even niets herinneren. Wel herinner ik me, dat de dokter de volgende dag kwam en vroeg of onze evacué nog was uitgegaan. Ik vertelde hem dat zij was weggaan, maar dat zij niet voorbij Drempt was gekomen.
Twee dagen later heeft vader mij om de details gevraagd, maar verder is er nooit meer over gesproken. De bomgaten in en onderaan de dijk zijn wel kort daarna door een boer met een paar karren zand dicht gegooid.

Later, véél later, had ik het opeens niet meer. Dat zal ongeveer 1985 geweest zijn. Ik móést naar Doesburg en ik moest de plaats bekijken waar dit hierboven gebeurd is. Toen ik daar precies op die plek een kruising met een nieuwe weg zag liggen had ik rust. Die wordt nooit meer gevonden! (het staat hier allemaal zo nuchter, maar terugdenkend weet ik nog wel dat ik na die handelingen helemaal overstuur was en dat ik die daad helemaal uit angst heb verricht. Gedreven door angst !)”

Het slachtoffer ligt waarschijnlijk onder de rotonde van de kruising Provinciale weg N317 en de Kraakselaan.

Foto:
Lau van Schaik in 1943, een jaar later zal in angst een SD-verraadster dood slaan en haar lichaam laten verdwijnen even buiten Doesburg

 

Lees ook

Gezellige Montmartre Markt

DOESBURG – Onlangs werd tweede Montmartre Markt van dit seizoen gehouden in het historische centrum …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.