Home / Dieren / Huisarts Jan van der Hoeve weer actief in Afrika

Huisarts Jan van der Hoeve weer actief in Afrika

DIEREN – De Dierense huisarts Jan van der Hoeve werkte al eerder in Afrika en is momenteel actief in Etheopië. Hij houdt onze lezers op de hoogte van zijn belevenissen daar en beschrijft hoe hij typische ‘Afrikaanse’ aandoeningen te behandelen krijgt.

Hij vertelt: In dit recent gestarte project in het arme westelijke deel van Ethiopië (ik ben de vijfde Nederlandse huisarts die hier naartoe uitgezonden is) hebben wij de vraag gekregen om het kennisniveau van de werkers in de eerstelijnsgezondheidszorg (de zgn. nurses) te verbeteren. Dat gebeurt in een vijftal kliniekjes in de buurt van mijn verblijfplaats Nekemte. Meestal bespreek ik voor de verzamelde nurses van een kliniek een onderwerp en daarna zit ik bij een spreekuur om feedback te geven. Ik doe dus zelf geen spreekuur, maar kijk, luister en overleg veel. Het gaat mij vooral om de organisatie van de klinieken en het verloop van de spreekuren, hoe de nurse het lichamelijk onderzoek doet en welke ziekten hier voorkomen. Ik breng wekelijks rapport uit aan de Ethiopische katholieke organisatie die een groot deel van de eerstelijnsklinieken onder zich heeft. Door het andere klimaat, de grotere hoogte waarop we hier leven en – opmerkelijk – de grondsoort hier in Ethiopië, oranje-rode klei, zie ik hier weer bijzondere aandoeningen.

Een veel voorkomende aandoening in Ethiopië is elefantiasis, ‘olifantsbenen’. De buiten proporties gezwollen onderbenen die je bij sommige volwassenen ziet zijn te wijten aan niet meer functionerende lymfevaten in de onderbenen. Omdat veel mensen door armoede gedwongen vanaf hun vroege jeugd altijd op blote voeten hebben gelopen worden de voetzolen makkelijk beschadigd en dringen er in de loop van de tijd bepaalde mineralen (o.a. silicium) vanuit de grond de voetzolen binnen. Daardoor raken de lymfevaten die voor de vochtafvoer in de benen moeten zorgen verstopt. Met als gevolg zeer ernstig opgezette benen en een sterk verminderd gevoel, dus met risico op verwondingen. Er zijn grote deformaties aan de voeten en tenen, met veel diepe kloven waar allerlei infecties in kunnen komen. Men lijkt er betrekkelijk weinig last van te hebben en men kan er redelijk op lopen. Wat wel speelt is dat bij infecties in de huidplooien van deze misvormde voeten er natuurlijk erg vieze geuren ontstaan die makkelijk tot sociale uitsluiting leiden.
Het blijft trouwens opmerkelijk hoe ver en hoe makkelijk veel mensen kunnen lopen op blote voeten op een bodem waar ik het zonder schoenen nog geen paar meter zou redden. En vaak dragen vooral de vrouwen ook nog grote bundels hout, een complete hooibaal of een enorme zak houtskool op hun rug.

Voor elefantiasis, de officiële naam is podoconiosis, is geen genezing, je kan alleen de complicaties behandelen, de mensen moeten echt schoenen gaan dragen. Zij komen wekelijks naar de klinieken voor een grondige wasbeurt, beoordeling van de voeten en desinfecterende of antibiotische zalf. Alleen in het beginstadium helpt zwachtelen nog iets. De nurses kunnen dit perfect aan de mensen uitleggen.
De schoenen moeten vaak op maat gemaakte schoenen zijn, zo grotesk opgezet zijn de voeten en tenen. Maar ja, dat kost weer geld. En soms zijn de mensen ook nog helemaal niet zo van plan om schoenen te gaan dragen. Als je nu van kinds af aan gewend bent om op blote voeten te lopen, dan is zo’n omschakeling ook niet zo eenvoudig.

Buiktyfus, een voedselvergiftiging veroorzaakt door de salmonellabacterie, komt hier meer voor dan in Kenia. Zeker buiten de stad hebben de arme mensen niet altijd de beschikking over schoon water en al helemaal geen ijskast. Dat werkt voedselinfecties natuurlijk in de hand. Doordat een oude laboratoriumtest (al in 1896 uitgevonden) hier nog steeds gebruikt wordt, willen de nurses bij algehele malaiseklachten de diagnose buiktyfus nog wel eens te snel stellen. De test blijft echter langere tijd nog enigszins positief als de ziekte allang voorbij is. Aan ons de taak om uit te leggen dat je altijd de (meer of minder zieke) patiënt moet behandelen en niet alleen op basis van de (nog dubieus) positieve test. Vaak is de patiënt helemaal niet zo ziek meer, maar is hij gewoon verkouden, of wat wij in Nederland zo graag “grieperig” noemen. Kortom, een goede gelegenheid om de juiste indicaties voor het voorschrijven van antibiotica weer ter discussie te stellen. Veel meer worden buikklachten overigens veroorzaakt door parasieten of wormen. Daar is ook weer een goede therapie voor.

Altijd weer opmerkelijk is dat zo rond het middaguur, dankzij de nabijheid van de evenaar, de zon recht boven je bol staat en er geen schaduw ergens naast je te zien is. Door de grote hoogte waar ik verblijf, meer dan 2000 meter boven de zeespiegel, en nu nog het regenseizoen is het toch niet heel erg warm. Deze hoogte maakt dat er hier eigenlijk geen malaria voorkomt, in tegenstelling tot het lager gelegen kustgebied in noord-oost Kenia.
Doordat het hier in Ethiopië nu bijna het einde van het regenseizoen is, ontstaan er nog wel erg heftige regenbuien en veranderen de wegen snel in een oranje modderboel. Eénmaal hebben we zelfs onderweg een echte kletterende hagelbui gehad, een bijzondere ervaring voor mij hier in de tropen, maar ook voor de chauffeur. We zijn in zo’n hoosbui dan weer blij dat we een vierwiel aandrijving hebben, je kan in dit gebied ook niet zonder.
 

Lees ook

Grootse theaterdienst

DIEREN – Wat gebeurt er als je één genereuze generaal, twee stoere soldaten, twee invloedrijke …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.